Arsa & Arazi

Endüstriyel Gayrimenkulde Durum Tespiti (Due Diligence) Nasıl Yapılır?

By Ekim 30, 2026 No Comments

Gayrimenkul durum tespiti, satın almadan önce bir fabrikanın hukuki, teknik ve mali durumunu inceleme sürecidir. İngilizcede buna due diligence denir. Bu incelemeyi atlayan alıcı, tapu devrinden sonra gizli borç, ruhsat sorunu veya yapısal hasarla karşılaşabilir. Oysa düzenli bir kontrol bu riskleri satın almadan önce ortaya çıkarır.

Bu yazıda gayrimenkul durum tespitini beş başlıkta ve adım adım anlatıyorum.

Gayrimenkul Durum Tespiti Neden Gerekli?

Sanayi gayrimenkulü yüksek bütçeli bir yatırımdır. Bu nedenle küçük bir eksik bile büyük bir maliyete dönüşür. Ayrıca fabrikalarda konuta göre çok daha fazla belge ve izin vardır. Elektrik kapasitesi, atık su bağlantısı ve çevre izni bunlardan yalnızca bazılarıdır.

Satıcı çoğu zaman iyi niyetlidir. Yine de bazı eksiklerden haberi olmayabilir. Bağımsız bir kontrol hem alıcıyı hem satıcıyı korur.

Gayrimenkul Durum Tespitinde 5 Temel İnceleme Alanı

1. Hukuki İnceleme

Önce mülkün hukuki durumunu netleştirin:

  • Tapu sicilinde ipotek, haciz ve şerh var mı?
  • Satıcı tek malik mi, yoksa hissedarlar var mı?
  • İskan belgesi ve yapı ruhsatı eksiksiz mi?
  • Mülk kiracılı ise kira sözleşmesinin süresi ve şartları nedir?

Bu aşamada bir gayrimenkul avukatından destek almanızı öneririm. Özellikle hisseli ve ipotekli mülklerde bu destek büyük fark yaratır.

2. Teknik İnceleme

Sonra binanın fiziksel durumuna bakın. Bir inşaat mühendisi veya mimar şunları kontrol etmelidir:

  • Çatı, duvar ve zemin hasarı
  • Zemin yük kapasitesi
  • Elektrik kapasitesi ve trafo durumu
  • Yangın söndürme sistemi
  • Tavan yüksekliği ve TIR rampası

Üstelik eski binalarda deprem yönetmeliğine uyumu da sorgulayın. Gerekirse ayrı bir yapı güvenliği raporu isteyin.

3. Mali İnceleme

Mali kontrol, satış fiyatının makul olup olmadığını gösterir:

  • Bölgedeki gerçekleşmiş satışlarla fiyatı karşılaştırın.
  • Emlak vergisi, aidat ve fatura borcu olup olmadığını sorun.
  • Kiracılı mülkte kira ödeme geçmişini isteyin.
  • Bağımsız bir ekspertiz raporu yaptırın.

4. Çevresel İnceleme

Sanayi arazilerinde toprak ve atık geçmişi önemlidir. Daha önce kimya, boya veya metal işleme yapılan bir tesiste kirlilik riski doğabilir. Bu nedenle faaliyet geçmişini ve çevre izinlerini öğrenin. Şüphe varsa zemin etüdü yaptırın.

5. Operasyonel İnceleme

Son olarak fabrikanın sizin işinize uyup uymadığına bakın. Manevra alanı, otoyol erişimi, personel ulaşımı ve altyapı kapasitesi bu başlığa girer. Binası kusursuz olsa bile işinize uymayan bir tesis iyi bir yatırım sayılmaz.

Durum Tespiti Ne Kadar Sürer?

Süre mülkün büyüklüğüne ve belge durumuna göre değişir. Basit bir tesiste birkaç hafta yeterli olabilir. Karmaşık ve hisseli bir mülkte ise süreç daha uzun sürer. Bu yüzden ön sözleşmede inceleme süresini yazılı olarak belirleyin.

Kırmızı Bayraklar

Aşağıdaki işaretlerden birini görürseniz durun ve derinlemesine inceleyin:

  • Satıcı belgeleri paylaşmakta isteksiz davranıyor.
  • Fiyat bölge ortalamasının çok altında.
  • İskan belgesi yok veya eksik.
  • Tapuda açıklanamayan bir şerh var.
  • Binada yeni boyanmış ama açıklanamayan hasar izleri var.

İncelemenin hukuki tarafını daha derin öğrenmek için Sanayi Gayrimenkulünde Tapu ve İskan Kontrolü Neden Kritik? yazıma bakabilirsiniz. Değer tespiti için Fabrika Değerlemesi Nasıl Yapılır? yazım yol gösterir. Alım öncesi tüm soruları Sanayi Gayrimenkulü Almadan Önce Sorulması Gereken 10 Soru yazımda bulabilirsiniz.

Tapu sicili ve kadastro bilgileri için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün resmi sitesine başvurabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Durum tespitini kim yapar? Genellikle bir ekip yapar. Hukuki kısım için avukat, teknik kısım için mühendis, değer için lisanslı ekspertiz firması gerekir. Küçük alımlarda bu rolleri birkaç uzman üstlenebilir.

Durum tespiti maliyetli mi? Evet, bir maliyeti vardır. Ancak bu maliyet, yanlış bir alımın yaratacağı zarar yanında çok küçük kalır. Bu nedenle bütçenize baştan ekleyin.

Satıcı incelemeye izin vermezse ne yapmalıyım? Ciddi bir uyarı olarak değerlendirin. Makul bir gerekçe yoksa alımdan vazgeçmeyi düşünün.

Durum tespiti fiyat pazarlığında işe yarar mı? Evet, yarar. Tespit ettiğiniz eksikler, fiyat indirimi için somut ve yazılı bir dayanak oluşturur.


Fatih Demir — ODTÜ mezunu, Pazarlama ve Markalaşma alanında MBA. Fabrika, plaza gibi hacimli gayrimenkullerin satış, kiralama ve yatırım projelendirme konularında 20+ yıllık deneyime sahip endüstriyel gayrimenkul uzmanı.

Alım öncesi durum tespiti sürecinde destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.